Mapa (klikalna)

Współpraca polityczna i wojskowa Polski, Francji i Niemiec w ramach Trójkąta Weimarskiego

...Polacy, Niemcy i Francuzi są w sposób decydujący odpowiedzialni za sprawę powodzenia struktur sąsiedztwa europejskiego zdolnych przetrwać w przyszłości? (1)

Wstęp (2)

Polska, Francja i Niemcy zajmują centralne miejsce w Europie na dawnym szlaku wojen, podbojów i siłą zmienianych granic. Geopolityczna siła tego obszaru ma kluczowe znaczenie dla budowania jedności Europy. Ze względu na specyfikę geograficzną, historyczną i polityczną, polsko-francusko-niemiecka współpraca w ramach Trójkąta Weimarskiego ma szczególnie znaczącą wymowę, będąc przy tym oryginalną formą współpracy między trzema państwami.

W trójstronnej współpracy Polski, Francji i Niemiec takie elementy jak wymiana myśli i koncepcji, spektakularne spotkania, perspektywy polityczne wraz z symboliką wynikającą z doświadczeń historycznych - ciągle jeszcze przeważają nad sferą praktycznych dokonań. Współpraca ta kryje w sobie jednak potencjał jednego z najważniejszych instrumentów realizacji priorytetów polskiej polityki zagranicznej, tzn. członkostwa w Unii Europejskiej i NATO, a także znaczącego zwornika przyszłej UE. Ponadto, Trójkąt Weimarski staje się obecnie istotnym czynnikiem stabilizacji kontynentu.

Od 1989 roku suwerenna Rzeczpospolita Polska pragnęła odgrywać aktywną rolę w zmieniającej się Europie. Tworzyła podstawy nowej polityki zagranicznej, której celem było budowanie dobrych stosunków ze wszystkimi sąsiadami oraz dążenie do członkostwa w organizacjach europejskich i euroatlantyckich.

Dla Polski współpraca w ramach Trójkąta Weimarskiego jest ważną płaszczyzną współdziałania z głównymi aktorami europejskiej sceny politycznej - Francją i Niemcami.

Niemcy podejmując współpracę weimarską pragnęli kontynuować proces pojednania z Polską, a także rozwiać istniejące ciągle wśród państw zachodnioeuropejskich obawy co do charakteru niemieckiej polityki wobec państw Europy Środkowej. Współdziałanie w ramach Trójkąta Weimarskiego dowodziło, że Niemcy w swojej polityce wschodniej kierują się kryteriami europejskimi. Z kolei Francuzi, szczególnie po 1989 roku, chcieli dotrzymać kroku Niemcom w ich polityce wobec Europy Środkowej i nie dopuścić do marginalizacji swojej pozycji w tym regionie kontynentu. We współpracy weimarskiej widzieli i widzą szansę prowadzenia wspólnie z Niemcami polityki wobec Polski i regionu.

I. 1991 - Weimar

W 1991 roku polityka zagraniczna odrodzonej i suwerennej RP skupiała się na pogłębieniu związków z demokratycznymi państwami zachodnimi i ich organizacjami, współtworzeniu ogólnoeuropejskiego systemu bezpieczeństwa przy założeniu członkostwa naszego kraju w NATO i UE, oraz na normalizacji i bliskiej współpracy z sąsiadami. Było to związane z dążeniem Polski do umocnienia swej suwerenności i bezpieczeństwa.

Pierwsze spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Krzysztofa Skubiszewskiego, Niemiec, Hansa Deitricha Genschera i Francji, Rolanda Dumasa odbyło się 28 i 29 sierpnia 1991 r. w Weimarze; stąd współpraca trójstronna nosi do dziś nazwę Trójkąta Weimarskiego.

Minister K. Skubiszewski ocenił to spotkanie jako "początek współdziałania skoncentrowanego wokół spraw strategicznych na obszarze o kapitalnym znaczeniu dla polityki europejskiej. Formuła Trójkąta Weimarskiego, jeśli uda nam się ją utrwalić, może odegrać istotną rolę w umocnieniu pozycji Polski w Europie". (3)

W myśl wcześniejszych ustaleń rozmowy trzech ministrów i przyjaciół w Weimarze miały charakter nieformalny. W małym, niemieckim miasteczku, z dala od dziennikarzy, trzej ministrowie mieli okazję wymienić poglądy na najbardziej aktualne tematy międzynarodowe.

Spotkanie w Weimarze zbiegło się w czasie z wielkimi zmianami, które dokonywały się na kontynencie europejskim. Ponadto, niezależnie od swego znaczenia politycznego, zawiązanie się współpracy trójstronnej zawierało wyraźny wymiar symboliczny. 9 kwietnia 1991 r. Polska podpisała z Francją Traktat o Przyjaźni i Solidarności. Z kolei podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o Dobrym Sąsiedztwie i Współpracy 17 czerwca tego samego roku towarzyszyło obustronne pragnienie podążania przykładem pojednania, które dokonało się między Paryżem i Bonn. Zbliżenie Polski z francusko-niemieckim "motorem" procesu integracji europejskiej i nadanie widocznej wagi stosunkom trójstronnym, obrazowało wolę Francji i Niemiec wniesienia jakościowo nowego wkładu w proces kształtowania architektury europejskiej po 1989 roku.

Rozmowy w Weimarze były również okazją do wymiany poglądów na aktualne tematy w skomplikowanej fazie rozwoju Europy, m.in. sytuacji w b. Jugosławii oraz puczu w ZSRR. Przede wszystkim jednak stały się platformą dyskusji o wizji przyszłości Europy oraz okazją do wymiany myśli na temat problemów strategicznych. Wspólne oświadczenie wydane po spotkaniu potwierdza taki przebieg rozmów.

Ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN potwierdzili w nim zgodność co do tego, że Polacy, Niemcy i Francuzi ponoszą szczególną odpowiedzialność za budowę europejskich struktur sąsiedztwa. Spotkanie trzech ministrów i ich wspólne oświadczenie stanowiło symboliczny element powrotu Polski do rodziny europejskich państw demokratycznych. Polska zbliżyła się tym samym do dwóch potęg europejskich, które są nie tylko motorem integracji europejskiej, ale ponoszą szczególną odpowiedzialność za rozwój całego kontynentu.

Ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN podkreślili wolę budowy wielorakich stosunków i powiązań między państwami europejskimi. "Siła nowej Europy polega na różnorodnej żywotności jej instytucji" (4). Trzonem instytucji europejskich "pozostaje Wspólnota Europejska. Kraje środkowo- i wschodnioeuropejskie, przeżywające okres głębokich reform, w tym i Związek Radziecki, powinny otrzymać wszechstronną pomoc. Europy nie wolno podzielić nowymi granicami między bogactwem a biedą" (5).

Francja i Niemcy silnie poparły Polskę i pozostałe nowe demokracje wschodnioeuropejskie w ich staraniach o przyjęcie do WE. "Nalegają one (Francja i Niemcy) na szybkie zawarcie układów o stowarzyszeniu z demokracjami Europy Środkowej i Wschodniej i wspierają rozwój dialogu politycznego. Otwarcie tym nowym demokracjom drogi ku pełnemu członkostwu pokrywa się z celami Wspólnoty Europejskiej" (6).

W 1991 roku było to niezwykle ważne oświadczenie, potwierdzające słuszność i realność nowych kierunków polskiej polityki zagranicznej. Stwarzało szanse na ścisłą współpracę z organizacjami zachodnioeuropejskimi i euroatlantyckimi, a także na wyjście z "szarej strefy" niepewności między WE a nieprzewidywalną Rosją. Władze RP zdawały sobie sprawę z fundamentalnego znaczenia związków ze Wspólnotami Europejskimi dla politycznej i gospodarczej przyszłości Polski. Nasze starania o zawarcie Układu o stowarzyszeniu z WE znalazły więc silne poparcie ze strony dwóch potęg europejskich.

W dziedzinie bezpieczeństwa Sojusz Północnoatlantycki i Unia Zachodnioeuropejska będą, zdaniem ministrów, odgrywać również w przyszłości ważną rolę w utrzymaniu stabilności i pokoju w Europie. Podkreślono jednocześnie wagę wymiaru transatlantyckiego, tzn. ścisłej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi i Kanadą. Dla RP był to jednocześnie początek uzyskiwania gwarancji bezpieczeństwa ze strony sprawdzonych organizacji międzynarodowych. Z inicjatywy Polski i z poparciem Francji i Niemiec, dochodziło do rozszerzenia naszych dwustronnych kontaktów cywilnych i wojskowych z NATO. Polska przyczyniła się do wstępnego otwarcia Sojuszu Północnoatlantyckiego na sprawy bezpieczeństwa środkowej i wschodniej części Europy. O otwarciu tym świadczy między innymi utworzenie, już w listopadzie 1991 r. Północnoatlantyckiej Rady Współpracy (NACC).

Ministrowie zgodzili się również, że podstawą "europejskiego ładu pokojowego" powinna być "Karta Paryska" przygotowana i podpisana w ramach Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Było to zgodne z kierunkami polskiej polityki, której celem było tworzenie w Europie nowych powiązań dwustronnych, udziału we współpracy regionalnej i współtworzenie konstrukcji paneuropejskich.

W czasie rozmów w Weimarze poruszono również problemy natury ogólnej, takie jak np. zjawisko globalizacji życia i wyzwania epoki przemysłowej. Kwestie te wymagają, zdaniem ministrów, udzielenia na nie wspólnej odpowiedzi przez Europę. Współpraca europejska powinna więc obejmować różnorodne obszary: gospodarkę, ochronę środowiska, komunikację, energetykę, a także kulturę. Ministrowie podkreślili szczególną rolę kultury w procesach integracji europejskiej, wskazując, że "życie kulturalne i pomyślność narodów Europy są ściśle ze sobą związane". Odpowiadając na liczne obawy związane z problemem tożsamości narodowej społeczeństw w procesie integracji europejskiej, potwierdzili ze szczególną mocą, że "kulturowa różnorodność Europy i kreatywność jej mieszkańców są najcenniejszym wspólnym dobrem" (7).

We wspólnym oświadczeniu ministrowie spraw zaganicznych RP, RF i RFN zasygnalizowali również niezwykle poważny i aktualny problem uchodźców, uciekinierów i ruchów migracyjnych. Wskazano, że jedynym rozwiązaniem tego problemu, który w sposób szczególny dotyka Europę, jest uczynienie wszystkiego co możliwe dla stworzenia egzystencji godnej człowieka wszędzie tam, gdzie tylko żyją ludzie.

Trzy elementy: poparcie dla członkostwa RP w UE; podkreślenie wagi więzi transatlantyckich dla bezpieczeństwa w Europie oraz roli OBWE w przyszłej architekturze bezpieczeństwa europejskiego będą przewijały się również przy okazji kolejnych spotkań ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN.

Na przykładzie spotkań ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego widać wyraźnie jak zmieniała się sytuacja w Europie, jak postępowało zbliżenie Polski do organizacji europejskich i euroatlantyckich; od poparcia polskich aspiracji w 1991 r. do wskazania - jak zobaczymy później - konkretnych dat w roku 1996. Współpraca Polski, Francji i Niemiec staje się elementem współtworzenia nowego ładu w Europie, respektującego zasady prawa i moralności międzynarodowej.

Oceniając spotkanie w Weimarze oraz samą ideę zapoczątkowania współpracy trójstronnej należy pamiętać o roli, którą odegrał polski minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski. To w dużej mierze dzięki niemu pierwsze spotkanie ministrów Spraw Zagranicznych Polski, Francji i Niemiec doszło do skutku i z początkowo nieformalnego spotkania trzech polityków przekształciło się w przybierającą strukturalne formy, ważną płaszczyznę współpracy między trzema państwami.

II. 1992 - Bergerac

W 1992 roku priorytetem polityki zagranicznej RP był rozwój i umacnianie powiązań z wielostronnymi instytucjami zachodnioeuropejskimi oraz naszymi tradycyjnymi partnerami zachodnimi. Istotą tych działań było zapewnienie Polsce bezpieczeństwa oraz warunków przebudowy i rozwoju. Chodziło o utrwalenie procesu integracji Polski z Zachodem, przede wszystkim z UE i NATO. W 1992 roku Polska oficjalnie zadeklarowała, iż członkostwo w Sojuszu Północnoatlantyckim jest jej celem strategicznym.

24 kwietnia 1992 r. do Bergerac, małej miejscowości w środkowej Francji, na zaproszenie R. Dumasa przybyli K. Skubiszewski i H. D. Genscher. Było to drugie spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Francji i Niemiec w ramach Trójkąta Weimarskiego. Starano się utrzymać nieformalny charakter tego spotkania, swobodnej wymiany myśli trzech mężów stanu. Uczestniczyli w nim, obok ministrów, ambasadorowie Polski i Niemiec we Francji oraz dyrektorzy gabinetów ministrów.

Po spotkaniu ogłoszono wspólną deklarację oraz wspólne stanowisko w sprawie Bośni i Hercegowiny, Górnego Karabachu i Afganistanu. Ministrowie uczestniczyli również we wspólnej konferencji prasowej.

W Europie był to okres umacniania się młodych demokracji w państwach Europy Środkowej i Wschodniej, niepewnej sytuacji w krajach b. ZSRR, konfliktów w b. Jugosławii i na Zakaukaziu, wojny w Afganistanie.

Spotkanie w Bergerac było okazją do wymiany myśli na temat kształtu europejskiej architektury bezpieczeństwa. Uznano, że Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE) jest ważnym forum dyskusji o bezpieczeństwie na kontynencie europejskim. Przedstawiona została idea zawarcia, w ramach KBWE, traktatu o bezpieczeństwie w Europie.

Wśród wielu aktualnych tematów szczególne miejsce zajęła sytuacja w b. ZSRR. Ministrowie wyrazili zaniepokojenie trudnym do przewidzenia rozwojem sytuacji w krajach powstałych po rozpadzie ZSRR. Minister K. Skubiszewski przedstawił propozycję, aby część pomocy dla Rosji mogła być przekazywana przez Polskę. Byłoby to korzystne, zdaniem polskiego ministra, dla obu krajów, a także przyczyniłoby się do właściwego ułożenia stosunków polsko-rosyjskich.

Ministrowie spraw zagranicznych Francji i Niemiec zapowiedzieli zaproszenie, po raz pierwszy, krajów stowarzyszonych z Wspólnotami Europejskimi, tzn. Polski, Węgier i Czechosłowacji, na końcowe posiedzenie Rady Europejskiej WE w Lizbonie (26?27.06.1992 r.). Przedstawiono równocześnie inicjatywę organizowania stałych konsultacji ambasadorów WE z ambasadorami krajów stowarzyszonych. Inicjatywa ta jest przykładem, że spotkania ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN były nie tylko forum dyskusyjnym, ale również "laboratorium" idei i pomysłów, skutecznie realizowanych w bliskiej przyszłości.

W Deklaracji ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN podkreślili wolę dalszego rozwijania współpracy trzech państw. Służyć ma ona zbudowaniu wolnej i zjednoczonej Europy. "Wspólnym celem Polski, Francji i Niemiec pozostaje stworzenie wolnej i zjednoczonej Europy opartej o zasady Aktu Końcowego Konferencji KBWE w Helsinkach i Karty Paryskiej" (8).

Zgodnie z formułami używanymi w 1992 roku, silnie podkreślono rolę KBWE, która stanowi jedyne forum dialogu dla 51 państw Europy, Ameryki Północnej i Azji. KBWE powinna, zdaniem ministrów, odgrywać większą rolę w zapobieganiu konfliktom i przezwyciężaniu kryzysów.

Ministrowie wskazali na istniejące w Europie zagrożenia w postaci nacjonalizmów i konfliktów etnicznych, trudności gospodarczych, które powodują napięcia społeczne, a także na postępującą degradację środowiska naturalnego. Kwestią pierwszorzędną we współpracy europejskiej jest intensyfikacja dialogu politycznego. Do uprzywilejowanych dziedzin współpracy należy również zaliczyć prawodawstwo, transport i komunikację, ekologię, politykę gospodarczą oraz energetyczną. Należy rozwijać współpracę między regionami, w tym szczególnie między regionami przygranicznymi. Kolejny raz w czasie spotkania ministrów spraw zagranicznych trzech państw przedstawiono propozycje rozszerzenia współpracy weimarskiej także na wyżej wymienione dziedziny.

Wiele miejsca w dyskusji poświęcono tradycyjnie problemom bezpieczeństwa. W związku z deklaracją Rządu RP, iż pełne członkostwo w NATO jest strategicznym celem Polski, wskazywano, że droga do Sojuszu będzie celem długotrwałym i osiąganym stopniowo. Na razie uwaga Polski koncentrowała się przede wszystkim na zaangażowaniu w pracach Północnoatlantyckiej Rady Współpracy, której szczególną rolę podkreślono w Deklaracji. Rada powinna być, zdaniem ministrów, forum współpracy pomiędzy członkami Paktu Północnoatlantyckiego a krajami Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej.

Ministrowie wyrazili wolę swoich krajów stworzenia wspólnej przestrzeni gospodarczej w Europie. Polska kolejny raz uzyskała poparcie Francji i Niemiec w sprawie przystąpienia do Wspólnot Europejskich, po spełnieniu niezbędnych warunków ekonomicznych. Jednocześnie państwa te zaofiarowały pomoc, zarówno w ramach współpracy dwustronnej jak i wielostronnej, w procesie reform demokratycznych w Polsce oraz popieranie jej interesów, a także innych państw EŚiW, na szczycie państw wysoko uprzemysłowionych G?7.

Przedstawiając wspólne stanowisko w sprawie Bośni i Hercegowiny, Górnego Karabachu i Afganistanu ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN potępili używanie siły do rozwiązywania konfliktów i podkreślili potrzebę zapobiegania powstawaniu konfliktów etnicznych.

Spotkanie w Bergerac - choć tak jak pierwsze spotkanie w Weimarze miało charakter nieformalny - było ważnym etapem budowy nowych jakościowo stosunków Polski z Francją i Niemcami. Umacniało ono pozycję Polski jako ważnego partnera europejskiego. Potwierdzało poparcie Francji i Niemiec dla spraw polskich w organizacjach i instytucjach międzynarodowych, w tym na forum WE i Szczycie państw G?7.

W 1992 roku w ramach współpracy trójstronnej doszło do jeszcze jednego ważnego spotkania. W Bonn (3?6 listopada 1992 r.) odbyło się pierwsze, wspólne posiedzenie Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentów Polski, Francji i Niemiec. Francuscy i niemieccy parlamentarzyści zadeklarowali poparcie dla polskich starań o członkostwo w Unii Europejskiej. Spotkanie to stanowiło potwierdzenie woli rozszerzania współpracy weimarskiej i włączenia Polski do ogólnoeuropejskiego dialogu o przyszłości kontynentu.

III. 1993 - Warszawa

W ocenie ministra K. Skubiszewskiego "przekonanie Zachodu do partnerstwa z nami, do akceptacji nas jako rzeczywistych partnerów Zachodu, jeszcze długi czas pozostanie złożonym z wielu elementów, istotnym fragmentem naszej polityki. Jednym z takich ważnych elementów jest Trójkąt Weimarski, czyli nowatorskie w dyplomacji współdziałanie Polski, Francji i Niemiec" (9) .

Rok 1993, rok wyborów parlamentarnych w Polsce i nowych zjawisk w stosunkach międzynarodowych, przyniósł kolejne wyzwania polskiej polityce zagranicznej. Nastąpiło ogólne pogorszenie stanu środowiska międzynarodowego, w którym przyszło działać polskiej dyplomacji. Obserwowano próby powrotu Rosji do polityki mocarstwowej. Nikłe były postępy w realizacji idei współpracujących i zazębiających się instytucji i organizacji międzynarodowych. Świadczył o tym między innymi swoisty pat w sprawie konfliktu w b. Jugosławii, gdzie w różnym stopniu były zaangażowane ONZ, KBWE, NATO, UZE i Rada Europy.

Z polskiego punktu widzenia jednym z najistotniejszych czynników, współdecydujących o pogorszeniu sytuacji międzynarodowej był rozwój wydarzeń w b. ZSRR. Spektakularny i skuteczny sprzeciw Moskwy wobec idei rozszerzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego o kraje Europy Środkowej pokazał, iż Rosja jest w stanie podejmować działania na niekorzyść naszego regionu.

W podejściu Zachodu do państw byłego bloku wschodniego nadal widoczna była niechęć wobec otwierania instytucji zachodnich w sposób zgodny z oczekiwaniami i aspiracjami państw Europy Środkowej i Wschodniej. Tym większego znaczenia nabierały różnorodne formy kontaktów i współpracy Polski z państwami zachodnimi.

Spotkanie ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego w 1993 roku poprzedzone zostało symbolicznym spotkaniem prezydentów Polski, Francji i Niemiec w Gdańsku, z okazji przyznania prezydentom F. Mitterrandowi i R. von Weizsäckerowi tytułów doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego.

Trzecie spotkanie ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego odbyło się 11 i 12 listopada 1993 roku w Warszawie, z udziałem ministrów: RP, Andrzeja Olechowskiego, RFN, Klausa Kinkela i RF, Alaina Juppé.

W porównaniu z poprzednimi spotkaniami w Weimarze i Bergerac nastąpiła nie tylko zmiana polityków, ale również zmiana formuły rozmów. Warszawa była początkiem przejścia od formuły nieformalnego spotkania trzech polityków do tradycyjnego spotkania delegacji pod przewodnictwem ministrów. Oprócz rozszerzenia kręgu uczestników, uzupełniono również program o spotkanie z Prezydentem i Premierem RP.

Dla nowego polskiego ministra spraw zagranicznych spotkanie w Warszawie było okazją do potwierdzenia niezmienności polskiej polityki zagranicznej po wyborach parlamentarnych i utworzeniu nowego rządu wobec dwóch najważniejszych partnerów europejskich.

Rozmowy dotyczyły m.in. problemów integracji europejskiej, zbliżenia Polski do struktur zachodnioeuropejskich i euroatlantyckich oraz budowy w Europie strefy stabilizacji i bezpieczeństwa.

W wydanej na zakończenie spotkania Wspólnej deklaracji ministrowie wyrazili wolę pogłębienia współpracy trójstronnej, której najważniejszym celem jest budowa zjednoczonej, demokratycznej i wolnej Europy.

Ministrowie spraw zagranicznych Francji i Niemiec potwierdzili powołanie Polski do członkostwa w Unii Europejskiej, z chwilą spełnienia niezbędnych ku temu warunków i pełne poparcie swoich krajów dla tej idei. Powstrzymywano się jednak od jakichkolwiek deklaracji dotyczących terminu przyjęcia RP do UE. Wskazano na potrzebę umacniania więzi ekonomicznych i politycznych Polski z UE, dostosowywania przepisów prawa, polityki gospodarczej, energetycznej, w dziedzinie transportu, ochrony środowiska, kultury i edukacji. Francja i Niemcy zadeklarowały gotowość do podzielenia się z Polską doświadczeniami w tych dziedzinach.

Najważniejszym efektem spotkania ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego w Warszawie było uzgodnienie i wystąpienie z inicjatywą przyznania Polsce statusu państwa stowarzyszonego z Unią Zachodnioeuropejską. Francja i Niemcy potwierdziły w ten sposób faktyczne poparcie dla Polski w procesie ściślejszego związania z europejskimi i euroatlantyckimi strukturami bezpieczeństwa. "W związku z nową sytuacją wynikającą z ratyfikacji Traktatu o Unii Europejskiej pragniemy uchwalenia przez UZE statusu stowarzyszenia, który powinien być otwarty dla tych partnerów, którzy już zawarli Układ o Stowarzyszeniu z Unią Europejską i dla tych, którzy uczynią to w przyszłości" (10). Zgoda Niemiec i Francji na przyznanie Polsce statusu członka stowarzyszonego z UZE, wraz z obietnicą podjęcia w tym kierunku konkretnych działań była sukcesem polskiej dyplomacji i ważnym krokiem wychodzącym naprzeciw interesom bezpieczeństwa Polski. Dziesięć dni później, 22 listopada 1993 r. w Luksemburgu, na wniosek Francji i Niemiec ministrowie spraw zagranicznych i obrony narodowej państw członkowskich UZE zgodzili się przyznać krajom stowarzyszonym z UE status członka stowarzyszonego z UZE, który Polska ostatecznie uzyskała w maju 1994 roku.

W Warszawie ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN wyrazili również poparcie dla Paktu na Rzecz Stabilności w Europie (tzw. Plan Balladura), który może przyczynić się do wzmocnienia bezpieczeństwa na kontynencie europejskim. Podkreślono przy tym istotną rolę Polski w pracach na rzecz paktu.

Wskazano na konieczność połączenia wysiłków państw Trójkąta Weimarskiego dla uczynienia z KBWE skuteczniejszego instrumentu dyplomacji prewencyjnej i pokojowego rozstrzygania konfliktów.

Niemniej podkreślono jednocześnie znaczenie Sojuszu Północnoatlantyckiego jako więzi między bezpieczeństwem Europy i Ameryki Północnej. Jednym z najważniejszych zadań NATO pozostaje, zdaniem ministrów, wnoszenie wkładu do stabilności i bezpieczeństwa całej Europy. Stwierdzono, że wielkie znaczenie miałby sygnał ze strony Sojuszu wskazujący na zaakceptowanie zasady jego rozszerzenia. Udzielono jednoznacznego poparcia dążeniom polskim do członkostwa w NATO. Ewolucja struktur bezpieczeństwa europejskiego nie powinna jednak tworzyć nowych podziałów, ani nie powinna być skierowana przeciwko jakiemukolwiek państwu. Poparcie ze strony Francji i Niemiec dla członkostwa RP w NATO było nie tylko ważnym sygnałem dla Polski i dla pozostałych państw Europy Środkowej, ale również dla innych członków Sojuszu Północnoatlantyckiego. Należy jednak podkreślić, że potwierdzeniu otwarcia NATO towarzyszyło związanie problemu członkostwa państw Europy Środkowej w Sojuszu z dążeniem Zachodu do partnerstwa z Rosją i nowego typu stosunków NATO-Rosja.

Po raz pierwszy na tym forum, ministrowie poparli intensyfikację kontaktów wojskowych i współpracę między siłami zbrojnymi trzech państw, a także między Polską i Eurokorpusem.

Zadeklarowano wolę rozszerzenia współpracy weimarskiej o dziedzinę kultury (przedstawiono projekt wybudowania "trójstronnego" Instytutu Kultury w Warszawie), współpracę młodzieżową oraz kontakty regionów, miast, szkół i wyższych uczelni.

Z trzech dotychczasowych spotkań ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN w ramach Trójkąta Weimarskiego, spotkanie w Warszawie przyniosło najbardziej konkretne rezultaty. Na podstawie deklaracji złożonych przez partnerów francuskich i niemieckich oraz w perspektywie przewodnictwa Niemiec i Francji w Unii Europejskiej można było oczekiwać przyspieszenia w procesie zbliżenia RP do tej organizacji.

IV. 1994 - Bamberg

Wybory parlamentarne jesienią 1993 r. i utworzenie nowego rządu nie zmieniły głównych kierunków polskiej polityki zagranicznej - prozachodniej opcji połączonej z konsekwentnym budowaniem dobrych stosunków ze wszystkimi państwami, zwłaszcza z sąsiadami.

W rezultacie konsekwentnych działań podejmowanych od 5 lat, w roku 1994 Polska znalazła się bliżej swoich celów strategicznych. Świadczą o tym decyzje NATO o rozpoczęciu procesu rozszerzenia, strategia przedczłonkowska przyjęta na Szczycie UE w Essen oraz status partnera stowarzyszonego w Unii Zachodnioeuropejskiej.

W 1994 roku sprawa członkostwa RP w organizacjach zachodnioeuropejskich i euroatlantyckich nie była jednak przesądzona. Realizacja tych idei wymagała wiele wysiłku podejmowanego na różnych płaszczyznach przez polską dyplomację. Bez poparcia Francji i Niemiec nasze aspiracje europejskie byłyby praktycznie niemożliwe do zrealizowania, co raz jeszcze wskazywało na podstawowe znaczenie współpracy Polski z Francją i Niemcami w ramach Trójkąta Weimarskiego.

"Trójkąt Weimarski ma wymiar symboliczny, jest przykładem historycznego porozumienia trzech krajów, ale ma również aktualny wymiar praktyczny. Trzy nasze kraje odgrywają decydującą rolę dla stabilizacji i bezpieczeństwa naszego kontynentu. Są motorem udanego rozszerzenia Unii Europejskiej" (11). W taki sposób francuski minister A. Juppé podsumował czwarte spotkanie ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego w Bambergu (Niemcy), które odbyło się 15 września 1994 r.

W spotkaniu w Bambergu wzięli udział, tak jak rok wcześniej w Warszawie, ministrowie A. Olechowski, K. Kinkel i A. Juppé, którym towarzyszyły grupy doradców.

W roku 1994 w stosunkach Polski z Unią Europejską miały miejsce dwa ważne wydarzenia. 1 lutego tego roku wszedł w życie Układ Europejski zawarty między RP a UE, a ponadto Polska złożyła oficjalny wniosek o przyjęcie do Unii Europejskiej. Te dwa fakty zostały przyjęte z zadowoleniem i spotkały się z pełnym poparciem Francji i Niemiec. W Deklaracji ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN wskazano, że "zadanie zintegrowania Polski oraz pozostałych krajów Europy Środkowej i Wschodniej stowarzyszonych z Unią Europejską jest największym wyzwaniem stojącym przed Unią pod koniec obecnego stulecia" (12).

Poparcie i aktywna pomoc Francji i Niemiec na forum Unii Europejskiej, była ważnym elementem procesu zbliżenia RP do Unii. Państwa te zobowiązały się do poparcia wniosku o członkostwo krajów stowarzyszonych z Unią Europejską oraz do włączenia ich do procesu przygotowań do Konferencji Międzyrządowej. Niemcy i Francja miały być rzecznikiem tej idei na forum UE. Uzyskano również zapewnienie o możliwości wykorzystania przez Polskę francuskich i niemieckich doświadczeń w procesie zbliżenia do UE. Strona polska przekonywała swoich partnerów, że RP mogłaby mieć znaczący i pozytywny udział w zapewnieniu wewnętrznej równowagi w Unii. Po przystąpieniu do tej organizacji RP wspólnie z RF i RFN mogłaby stać się siłą zapewniającą Europie równowagę i harmonię. Ten zamysł, obecny w umysłach inicjatorów Trójkąta Weimarskiego wymaga jednak ambitnej pracy politycznej, tym bardziej że brak w przeszłości przykładu współpracy tych trzech państw.

RP, RF i RFN postanowiły rozszerzyć dotychczasową współpracę weimarską o takie dziedziny jak: sprawy wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości, rolnictwo, kształcenie kadr, komunikacja, współpraca młodzieżowa i kulturalna (Trójstronny Instytut, Domy Europejskie, Uniwersytet Europejski we Frankfurcie nad Odrą).

Ważnym tematem rozmów trzech ministrów w Bambergu były także szeroko rozumiane problemy bezpieczeństwa: problem bezpieczeństwa europejskiego, rola NATO, KBWE, a także znaczenie trójstronnej współpracy wojskowej.

W deklaracji końcowej podkreślono rolę KBWE jako niezbędnego elementu ogólnoeuropejskiej struktury bezpieczeństwa. "Wspólnie będziemy dążyć do rozwijania KBWE jako porozumienia regionalnego w myśl Karty Narodów Zjednoczonych, do przemyślanego podziału pracy organizacji europejskich i transatlantyckich, do operacyjnego wzmocnienia KBWE, zwłaszcza w dziedzinie zapobiegania konfliktom oraz utrzymania pokoju, jak również jej aktywnego zaangażowania w rozwiązywanie konfliktów regionalnych" (13). Uzgodniono, że na płaszczyźnie trójstronnej będą koordynowane przygotowania do spotkania na szczycie KBWE w Budapeszcie. W czasie rozmów wyrażono przekonanie, że KBWE powinna stać się instytucją silniejszą i sprawniejszą, lecz nie powinna ani zastępować, ani pomniejszać roli zachodnich struktur bezpieczeństwa, tzn. NATO i UZE.

Ministrowie spraw zagranicznych potwierdzili zaangażowanie swoich krajów w proces zmierzający do zawarcia Paktu na Rzecz Stabilności w Europie. "Polska, Francja i Niemcy pragną podzielić się swoimi doświadczeniami z innymi krajami w sprawie przygotowania i realizacji traktatów o dobrosąsiedztwie, przyjaźni i współpracy. Z zadowoleniem Francja i Niemcy przyjęły starania czynione przez Polskę na rzecz budowy konstruktywnych i kooperatywnych stosunków z jej wschodnimi sąsiadami" (14).

Niemcy i Francja potwierdziły swoje poparcie dla Polski w jej dążeniu do zbliżenia z NATO. Podkreślono, że Sojusz Północnoatlantycki i transatlantyckie partnerstwo są niezbędne dla utrzymania pokoju i stabilizacji w Europie. Z zadowoleniem odnotowano poparcie Sojuszu dla rozwoju europejskiej tożsamości w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.

Należy podkreślić, że w dziedzinie bezpieczeństwa europejskiego nie było większych różnic zdań między delegacjami Francji i Niemiec. Strona francuska podkreślała znaczenie równorzędnego traktowania przez Polskę członkostwa w NATO, UE i UZE. W procesie zbliżenia Polski do euroatlantyckich struktur bezpieczeństwa ministrowie spraw zagranicznych RF i RFN wskazywali na problem stanowiska Rosji, wykluczając jednocześnie możliwość prawa weta Moskwy w jakichkolwiek decyzjach Sojuszu. Nadal nie precyzowano kalendarza zbliżenia Polski i innych krajów Europy Środkowej do NATO. Wydaje się jednak, że w tej dziedzinie mieliśmy przykład taktyki, polegającej na przedstawieniu głównej idei, tj. członkostwa Polski w NATO, a następnie powolnego "oswajania" z taką możliwością polityków europejskich, amerykańskich i rosyjskich.

Ministrowie spraw zagranicznych RP, RFN i RF przyjęli również Trójstronną deklarację w sprawie kontroli zbrojeń konwencjonalnych w Europie: "Nowy impuls dla kontroli zbrojeń w Europie". Podkreślono w niej wagę i szczególne znaczenie procesu kontroli zbrojeń i rozbrojenia dla realizowanego w ramach KBWE projektu budowy trwałego i sprawiedliwego pokoju w Europie. Uzgodniono stworzenie trójstronnej, roboczej i nieformalnej grupy, która będzie dyskutowała zarówno problemy będące na porządku obrad Forum Współpracy w Dziedzinie Bezpieczeństwa KBWE, jak również przyszłe zadania kontroli zbrojeń konwencjonalnych w Europie. Uznano, że Forum jest jedynym europejskim ciałem negocjacyjnym w zakresie kontroli zbrojeń. Wskazano na potrzebę tworzenia ogólnoeuropejskiego, jednolitego systemu kontroli zbrojeń, którego kamieniem węgielnym powinien być Traktat o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie.

Spotkania ministrów obrony Polski, Francji i Niemiec

3 marca w Paryżu oraz 18 i 19 lipca 1994 r. w Warszawie spotkali się ministrowie obrony Polski, Piotr Kołodziejczyk, Francji François Leotard i Niemiec Volker Rühe. Spotkania te wyznaczały nowy etap we współpracy trójstronnej między Polską, Francją i Niemcami w ramach Trójkąta Weimarskiego, były potwierdzeniem woli trzech państw pogłębienia i poszerzenia współpracy weimarskiej także w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.

Ministrowie obrony Francji i Niemiec potwierdzili poparcie swoich krajów dla członkostwa Polski w Unii Europejskiej oraz dla ściślejszej współpracy z Unią Zachodnioeuropejską i Sojuszem Północnoatlantyckim. Podkreślono jednocześnie, że NATO pozostaje otwarte dla wszystkich państw Europy Środkowej i Wschodniej. Omówiono w trakcie spotkania aktualne problemy międzynarodowe oraz propozycje przedsięwzięć trójstronnych.

Z satysfakcją odnotowano rozpoczęcie współpracy wojskowej polsko-francusko-niemieckiej w ramach Trójkąta Weimarskiego. Postanowiono zorganizować wspólne spotkania ekspertów poświęcone doktrynom obronnym i bezpieczeństwu, przeprowadzić ćwiczenia sztabowe oraz zorganizować wspólne ćwiczenia na poziomie podstawowych jednostek wojskowych (odbyły się w dniach 13?20 października 1994 r. w Larzac, na południu Francji). Strona francuska i niemiecka zapowiedziały przeanalizowanie możliwości uczestnictwa polskiej jednostki w ćwiczeniach brygady francusko-niemieckiej.

Uzgodniono również, że spotkania ministrów obrony RP, RF i RFN w ramach Trójkąta Weimarskiego będą odbywały się raz do roku. Niestety, mimo bardzo dobrze rozwijającej się dwustronnej współpracy wojskowej polsko-francuskiej i polsko-niemieckiej, do kolejnego spotkania ministrów obrony RP, RF i RFN doszło dopiero na początku 1997 roku.

V. 1995 - Paryż

Zmiana rządu i wybory prezydenckie nie wpłynęły na modyfikację priorytetów i zadań polskiej polityki zagranicznej w 1995 roku. Strategicznym celem polityki RP pozostawało doprowadzenie do członkostwa w NATO, Unii Europejskiej i Unii Zachodnioeuropejskiej w możliwie najkrótszym czasie.

Najważniejszą sprawą były w dalszym ciągu działania na rzecz bezpieczeństwa państwa. Przedłużający się okres przejściowy w procesie otwarcia istniejących struktur bezpieczeństwa zajmował uwagę polskich władz i opinii publicznej. Studium NATO na temat sposobu, zasad i implikacji poszerzenia Sojuszu, przedstawione w Brukseli 28 września 1995 r., zaledwie potwierdzało przyjętą w Traktacie Waszyngtońskim zasadę jego otwartości.

W wyniku podjętych przez polską dyplomację starań na rzecz integracji RP z Unią Europejską, w 1995 roku nastąpiło skonkretyzowanie terminu rozpoczęcia rokowań w sprawie przyjęcia nowych członków do UE. Przywódcy państw członkowskich UE na Szczycie w Madrycie (15?16 grudnia 1995 r.) zapowiedzieli możliwość rozpoczęcia negocjacji z krajami Europy Środkowej i Wschodniej w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu Konferencji Międzyrządowej UE.

Piąte spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Francji i Niemiec w ramach współpracy państw Trójkąta Weimarskiego odbyło się 26 października 1995 roku w Paryżu. W spotkaniu uczestniczyli ministrowie Władysław Bartoszewski, Hervé de Charette i Klaus Kinkel.

W czasie rozmów poruszono problemy: rozszerzenia Unii Europejskiej o państwa EŚiW, bezpieczeństwa i stabilności w Europie, postępu procesu pokojowego w byłej Jugosławii, współpracy z Rosją i Ukrainą oraz dalszego rozwoju współpracy weimarskiej.

Szczególnego znaczenia nabrała jednak Deklaracja ministrów spraw zagranicznych Polski, Francji i Niemiec po spotkaniu w Paryżu. Był to pierwszy oficjalny dokument, w którym znalazło się zapewnienie, że zasadnicze decyzje dotyczące przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zostaną podjęte na przełomie XX i XXI wieku. Należy również odnotować, że w Deklaracji tej Francja i Niemcy wyraziły równie silne poparcie dla euroatlantyckich dążeń Polski.

Ministrowie spraw zagranicznych Francji i Niemiec potwierdzili powołanie Polski do członkostwa w Unii Europejskiej po spełnieniu niezbędnych warunków i zobowiązali się, że nadal będą udzielać zdecydowanego poparcia w procesie wstępowania RP do UE. Francja i Niemcy opowiedziały się za szybkim rozpoczęciem, po zakończeniu Konferencji Międzyrządowej, negocjacji z krajami stowarzyszonymi. Ministrowie spraw zagranicznych RF i RFN zobowiązali się ponadto do przedstawienia partnerom z UE, na najbliższym spotkaniu ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich, konkretnych propozycji dla prowadzenia procesu rozszerzenia UE w możliwie najlepszych warunkach. Zobowiązali się ponadto do informowania na bieżąco państw stowarzyszonych o pracach Konferencji. Delegacje francuska i niemiecka wyraziły zainteresowanie otrzymywaniem opinii krajów stowarzyszonych na temat przebiegu Konferencji Międzyrządowej.

Deklaracje te były potwierdzeniem decyzji o rozszerzeniu Unii Europejskiej i zgodności stanowisk Francji i Niemiec w sprawie członkostwa Polski. Charakter współpracy weimarskiej pozwalał też na informowanie Polski w większym stopniu niż pozostałych krajów stowarzyszonych o przebiegu Konferencji Międzyrządowej. "Polska - podkreślił minister H. de Charette - pośród wszystkich krajów Europy Środkowej i Wschodniej ma nie tylko najsilniejsze powołanie do członkostwa w UE, ale również do tego, aby stało się to możliwie jak najszybciej" (15).

W Deklaracji ministrowie podkreślili, że jednym z wymiarów współpracy trójstronnej będzie współpraca z regionem Morza Śródziemnego, która jest ważnym elementem polityki zagranicznej Unii Europejskiej. Dla Polski był to sygnał stopniowego włączania RP do polityki i działań prowadzonych przez Unię.

W dziedzinie bezpieczeństwa Niemcy i Francja poparły starania Polski o coraz ściślejsze powiązanie jej ze strukturami bezpieczeństwa europejskiego i transatlantyckiego, co mieści się w perspektywie przyszłego członkostwa. W tych organizacjach w ocenie H. de Charette "trzy nasze kraje odgrywają pierwszoplanową rolę w poszukiwaniu najlepszych rozwiązań, spośród wszystkich narodów Europy, w określeniu właściwej drogi i tempa przemian w dziedzinie bezpieczeństwa. (?) Jeżeli uzgodnimy nasze stanowisko we trzech, łatwiej nam będzie przekonać innych" (16). Wyrażono równocześnie zadowolenie, że status stowarzyszenia z UZE pozwolił niektórym państwom EŚiW na nawiązanie rzeczowego dialogu i współpracy w łonie grup roboczych na temat problemów bezpieczeństwa europejskiego.

W ocenie ministrów kluczowym elementem europejskiej architektury bezpieczeństwa pozostaje Sojusz Północnoatlantycki. Wyrażono zadowolenie z nawiązania trwałych więzi współpracy w dziedzinie politycznej i wojskowej w ramach Północnoatlantyckiej Rady Współpracy i Partnerstwa dla Pokoju. "Francja i Niemcy liczą na poszerzenie NATO o państwa demokratyczne ze Wschodu i sprzyjają temu w ramach ewolucyjnego procesu, uwzględniającego współpracę polityczną i bezpieczeństwo na obszarze całej Europy" (17). Elementem, który powstrzymywał bardziej wyraziste poparcie Paryża i Bonn dla rozszerzenia NATO było stanowisko Rosji. Dlatego też ministrowie podkreślili, że dalszy rozwój wydarzeń w Europie nie może doprowadzić do podziałów lub rozłamów na kontynencie. Rosja, zdaniem ministrów, nie powinna czuć się izolowana w rodzinie europejskiej.

Kolejny raz wskazano OBWE jako odpowiednią strukturę dla pogłębionego dialogu i współpracy, służącą umocnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestniczących państw. Ministrowie zaapelowali, aby połączyć wysiłki dla uczynienia z OBWE bardziej skutecznego instrumentu dyplomacji prewencyjnej, zarządzania kryzysami i pokojowego rozwiązywania konfliktów.

Należy również podkreślić, że ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN zwrócili uwagę na kluczowe znaczenie Ukrainy dla stabilizacji bezpieczeństwa kontynentu. Zrównoważenie stosunków państw zachodnioeuropejskich z Ukrainą mogłoby, zdaniem ministrów, wzmocnić prozachodnią opcję w polityce ukraińskiej.

Omawiając konflikt w byłej Jugosławii francuski i niemiecki minister spraw zagranicznych podkreślili zadowolenie, że Polska wpisuje swoją politykę i działania w ramy pełnej solidarności europejskiej.

Ministrowie spraw zagranicznych RP, RF i RFN poparli i zachęcali do dalszej intensyfikacji trójstronnej współpracy wojskowej.

VI. 1996 - Warszawa

19 grudnia 1996 roku w Warszawie, odbyło się szóste, doroczne spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Francji i Niemiec, z udziałem Dariusza Rosatiego, Hervé de Charette i Klausa Kinkela.

Ministrowie H. de Charette i K. Kinkel potwierdzili stałą aktywność Francji i Niemiec skierowaną na szybkie włączenie Polski do Unii Europejskiej. Podkreślili, że Polska, kraj o znacznym potencjale ludzkim i ekonomicznym będzie jednym z wielkich państw przyszłej, rozszerzonej UE i ważnym partnerem Francji i Niemiec w jej strukturach. Dlatego też należy wzmóc konsultacje między trzema krajami dotyczące problematyki europejskiej. "W ramach rozszerzonej Unii Europejskiej Trójkąt Weimarski będzie miał do odegrania ważną rolę, ponieważ koncepcje polskie, francuskie i niemieckie są bardzo bliskie, na przykład w sprawie konieczności zbudowania silnej Europy, skutecznie działającej na scenie międzynarodowej. Trójkąt nie chce jednak odgrywać roli ?dyrektoriatu?, lecz pozostać laboratorium idei i konkretnych doświadczeń" (18).

Ministrowie spraw zagranicznych Francji i Niemiec podkreślili ogromny wysiłek narodu polskiego w reformowaniu struktur państwowych i gospodarki, co m.in. powinno stworzyć warunki do szybkiego i pełnego korzystania z członkostwa w UE i NATO.

W dziedzinie bezpieczeństwa omówiono kwestie rozszerzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego, stosunki NATO?Rosja oraz rolę OBWE w europejskiej architekturze bezpieczeństwa. Francja i Niemcy niezmiennie udzielają Polsce poparcia w jej dążeniach do członkostwa w NATO. Ministrowie H. De Charette i K. Kinkel poinformowali, że Sojusz nadal prowadzi rozmowy z Rosją na temat Karty NATO-Rosja, o których Polska, jako partner weimarski będzie szeroko informowana. Z Rosją, podkreślili ministrowie spraw zagranicznych Francji i Niemiec, należy prowadzić szczery i przyjacielski dialog w celu ustanowienia partnerskich stosunków dla pokoju i bezpieczeństwa na kontynencie europejskim.

W czasie dyskusji wskazywano, że Sojusz Północnoatlantycki nie może dziś dać kompletnych rozwiązań dla wszystkich problemów bezpieczeństwa europejskiego, choćby dlatego, że nie wszystkie państwa są członkami Sojuszu. W związku z tym szczególnego znaczenia nabiera współpraca w ramach Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. OBWE nie powinno jednak być, tak jak tego domaga się Rosja, organizacją nadrzędną w architekturze bezpieczeństwa europejskiego, lecz jednym z jego ważnych elementów.

Uzgodniono również, że podjęte zostaną przygotowania do zorganizowania Szczytu Trójkąta Weimarskiego z udziałem Prezydentów Polski i Francji oraz Kanclerza Niemiec. Spotkanie takie udowodniłoby, według H. de Charette, że Trójkąt Weimarski nie jest tylko strukturą czasową, lecz wolą wspólnego działania w Europie trzech państw wyrażoną przez naród polski, francuski i niemiecki" (19).

"Nasze koncepcje Europy - podkreślił minister spraw zagranicznych RF - są takie same, dlatego też widzimy ogromne korzyści ze wspólnego działania i być może współdziałania dla obrony naszych interesów w ramach Unii Europejskiej. Widzę więc wiele racji przemawiających za kontynuowaniem naszego współdziałania po wejściu Polski do UE" (20).

Perspektywa kontynuacji współpracy weimarskiej po wejściu RP do Unii jest więcej niż interesująca z punktu widzenia polskich interesów.

VII. 1997 - Frankfurt nad Odrą Spotkanie ministrów obrony RP, RF i RFN

2 i 3 lutego 1997 r. odbyło się w Warszawie spotkanie ministrów obrony Polski, Stanisława Dobrzańskiego, Francji, Charlesa Millona i Niemiec, Volkera Rühe. Było to trzecie, po spotkaniach w 1994 r., spotkanie ministrów obrony w ramach współpracy państw Trójkąta Weimarskiego.

Ministrowie obrony RP, RF i RFN, przekonani o szczególnej roli trzech państw w kształtowaniu europejskiej architektury bezpieczeństwa postanowili pogłębić współpracę wojskową w ramach Trójkąta Weimarskiego. Podpisali wspólny dokument "Inicjatywa Ministrów Obrony Republiki Federalnej Niemiec, Republiki Francuskiej i Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącą intensyfikacji trójstronnej współpracy polityczno-wojskowej i wojskowej". Zgodnie z jego ustaleniami postanowiono utworzyć Wspólną Wojskową Grupę Koordynacyjną, uzgodniono przeprowadzanie corocznych wspólnych ćwiczeń wojskowych, wymianę personelu oraz spotkania ekspertów dla przedyskutowania najważniejszych problemów dotyczących bezpieczeństwa i obronności.

Polska uzyskała kolejne poparcie, tym razem ze strony francuskich i niemieckich ministrów obrony, dla jej dążeń do członkostwa w NATO i UE. RP została jednocześnie de facto włączona do francusko-niemieckiej współpracy wojskowej. Ważne jest również, podkreślali ministrowie, aby Polska działała na rzecz budowy europejskiej tożsamości obronnej. W czasie dyskusji wysunięto sugestię zwiększenia udziału Polski we współpracy europejskich przemysłów zbrojeniowych.

Polska uzyskała również zapewnienie, że w toku rozmów NATO?Rosja nie będą podejmowane decyzje, które mogłyby wpływać na ograniczenie suwerenności RP.

Trójstronne spotkanie ministrów obrony potwierdza wolę trzech państw instytucjonalizacji współpracy wojskowej w ramach Trójkąta Weimarskiego.

VIII. 1997 - Frankfurt nad Odrą

19 grudnia 1997 r odbyło się we Frankfurcie nad Odrą siódme spotkanie ministrów spraw zagranicznych Polski, Niemiec i Francji z udziałem Bronisława Geremka, Huberta Védrina i Klausa Kinkela. Ministrowie omówili problematykę integracji europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem rozszerzenia UE, zagadnienia bezpieczeństwa europejskiego, w tym kwestie związanie z przewodnictwem Polski w OBWE oraz aktualną współpracę w Trójkącie Weimarskim, oraz - z inicjatywy strony francuskiej - możliwość mocniejszego zaakcentowania wymiaru kulturalnego w zdominowanym przez problemy polityczne współdziałaniu RP, RF i RFN w ramach Trójkąta.

Ministrowie RF i RFN podkreślili z naciskiem pogląd o nieodzowności wielkiego wysiłku ze strony Polski na rzecz spełnienia kryteriów i norm w UE. Rok 2000 powinien zostać "politycznie uzgodnioną data" wejścia Polski do UE, co w praktyce dopuszcza jednak przesunięcie w czasie. Ministrowie podkreślili, że Polska może liczyć na stałe i mocne wsparcie swych weimarskich partnerów na drodze do integracji z UE, a także na ich gotowość do konsultacji w tej sprawie na wszystkich szczeblach. Minister RP ze swej strony podkreślił znaczenie programów modernizacyjnych (rolnictwo, przemysł ciężki, a w jego ramach górnictwo i hutnictwo, polityka świadczeń społecznych), które z każdym miesiącem będą przybliżały Polskę do kryteriów unijnych, a także wyraził satysfakcję z otrzymania ważnego dla Polaków "horyzontu nadziei" w postaci roku 2000 jako daty akcesji.

W zakresie dziedziny bezpieczeństwa minister spraw zagranicznych RP poinformował rozmówców o założeniach przewodnictwa Polski w OBWE, w których położy ona nacisk na zasadę solidarności europejskiej oraz wymiar ludzki OBWE, w tym na prawa człowieka i mniejszości narodowych. Przedstawił jednocześnie pogląd na sytuację polityczną, w której Polska będzie przewodniczyć OBWE. Ministrowie RF i RFN oświadczyli, iż oba kraje pragną wzmocnienia OBWE. W tym kontekście zaproponowali zorganizowanie konsultacji weimarskich na szczeblu ekspertów nt. OBWE i modelu bezpieczeństwa europejskiego.

W zakresie współpracy trójstronnej ministrowie raz jeszcze potwierdzili wspólne zainteresowanie zorganizowaniem Szczytu Weimarskiego w składzie: prezydenci RP i RF oraz kanclerz RFN w Polsce w lutym 1998 r. Minister RF przedstawił pogląd, iż kultura winna stać się jednym z autentycznych wymiarów Trójkąta Weimarskiego uzupełniając jego podstawową, polityczno-dyplomatyczną konstrukcję. W tym kontekście strony niemiecka i francuska przedstawiły szereg projektów współpracy kulturalnej i naukowej między Polską, Francją i Niemcami. Dyskutowano również kwestię projektu budowy trójstronnego Instytutu Kultury w Warszawie. Wskazano również na możliwości "weimarskiego wsparcia" dla instytucji kształcenia europejskiego oraz nauk humanistycznych i społecznych, co może dotyczyć Wszechnicy Europejskiej w Warszawie i Kolegium Europejskiego w Natolinie.

IX. 1997 - Weimar Spotkanie ministrów obrony narodowej

2 i 3 listopada 1997 r. w Weimarze spotkali się ministrowie obrony narodowej państw Trójkąta Weimarskiego. Minister J. Onyszkiewicz poinformował rozmówców o niezmienności polskiej polityki ukierunkowanej na pełną integrację z NATO, wyrażając nadzieję, iż współpraca wojskowa w Trójkącie powinna osiągnąć stopień podobny do współpracy francusko-niemieckiej, opartej na bazie zapisów Traktatu Elizejskiego.

 

 

(1) Wspólne oświadczenie ministrów spraw zagranicznych Francji, Polski i Niemiec, Weimar 29.08.1991 r. Zbiór dokumentów PISM nr 2 z 1992 r.

(2) Przedstawione w tej pracy opinie odzwierciedlają jedynie poglądy autorów.

(3) K. Skubiszewski: Polska polityka zagraniczna w 1991 r ., "Rocznik polskiej polityki zagranicznej", wyd. PISM, Warszawa 1993 r.

(4) Wspólne oświadczenie ministrów spraw zagranicznych Francji, Polski i Niemiec, Weimar 29.08.1991 r.

(5) Jw.

(6) Jw.

(7) Jw.

(8) Wspólna deklaracja ministrów spraw zagranicznych Francji, Polski i Niemiec, Bergerac 24.04.1992 r. "Zbiór dokumentów PISM" nr 3 z 1992 roku.

(9) K. Skubiszewski. Perspektywy polityki zagranicznej RP w Europie , "Rocznik polskiej polityki zagranicznej 1993/1994", wyd. PISM Warszawa 1994 r.

(10) Wspólna deklaracja ministrów spraw zagranicznych Polski, Francji i Niemiec, Warszawa 12.11.1993 r. "Zbiór dokumentów PISM" nr 4 z 1993 r.

(11) Konferencja prasowa ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN, Bamberg 15.09. 1997 r. Politique étrangere de la France , La documentation Française , septembre - octobre 1994.

(12) Deklaracja ministrów spraw zagranicznych Niemiec, Francji i Polski, Bamberg, 15.09. 1994 r.

(13) Jw.

(14) Jw.

(15) Wypowiedź min. H. de Charette na Konferencji prasowej po zakończeniu spotkania ministrów spraw zagranicznych z Trójkąta Weimarskiego, Paryż, 26.10.1995 roku, Politique étrangere de la France , La documentation Française , septembre - octobre 1994.

(16) Wystąpienie min. H. de Charette na seminarium IFRI "Polska i Europa", Paryż 26.10.1995 r. w: Politique étrangere de la France , La documentation Française , septembre - octobre 1995.

(17) Wspólna deklaracja ministrów spraw zagranicznych Francji, Polski i Niemiec, Paryż 26.10.1995 r.

(18) Wywiad H. de Charette dla "Rzeczpospolitej" 19.12.1997 r.

(19) Wypowiedź H. de Charette na konferencji prasowej po spotkaniu ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN, Warszawa 19.12.1996 r.

(20) Wypowiedź H. de Charette na konferencji prasowej po spotkaniu ministrów spraw zagranicznych RP, RF i RFN, Warszawa 19.12.1996 r.


HOMEStrona główna - CER Home Page NEXTNastępna strona - Next page

INTERNET CONSULTANT