Mapa (klikalna)

NATO w polityce bezpieczeństwa Polski

Rozdział I
NATO w polityce bezpieczeństwa Polski

Nowe fundamenty polskiej polityki bezpieczeństwa

Dzięki zmianom, jakie zaszły na kontynencie europejskim na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych — rozpadowi bloku państw komunistycznych zależnych od Związku Radzieckiego — Polska odzyskała możliwość suwerennego kształtowania swej polityki bezpieczeństwa. Tym samym pojawił się cały szereg pytań dotyczących miejsca Polski w Europie: jej relacji z krajami ościennymi, współpracy w regionie, stosunków z europejskimi i atlantyckimi strukturami integracyjnymi.

Przemiany w bliższym i dalszym otoczeniu Polski — pojawienie się nowych sąsiadów, intensyfikacja procesów integracji w ramach Unii Europejskiej oraz umocnienie się roli Sojuszu w Europie sprawiły, że Polska zdecydowała się oprzeć swą politykę bezpieczeństwa na trzech zasadniczych filarach.

Pierwszym z nich jest rozwój stosunków dobrosąsiedzkich oraz współpraca w regionie Europy Środkowej. Pozbawiona sporów terytorialnych i waśni etnicznych Polska bardzo szybko uregulowała swe stosunki z sąsiadami. Ze wszystkimi z nich podpisane zostały umowy o dobrym sąsiedztwie i przyjaznych stosunkach, a także porozumienia o współpracy obronnej. Polska stała się także aktywnym uczestnikiem ugrupowań regionalnych, łączących państwa między Bałtykiem, Morzem Czarnym i Adriatykiem, jak Grupa Wyszehradzka, CEFTA, Rada Państw Morza Bałtyckiego czy Inicjatywa Środkowoeuropejska.

Drugi filar to uczestnictwo w procesach współpracy o charakterze ogólnoeuropejskim, jak na przykład na forum OBWE oraz wspieranie globalnego systemu bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. Uznając rolę ONZ dla utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, Polska była i jest aktywnym jej uczestnikiem, zaangażowanym w cały szereg prac realizowanych pod jej auspicjami wraz z uczestnictwem w misjach pokojowych. Polska wspierała również Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie jako jedyne ogólnoeuropejskie forum współpracy w zakresie bezpieczeństwa, współuczestnicząc szczególnie w rozwijaniu jej możliwości w zakresie zapobiegania i rozwiązywania konfliktów na kontynencie.

Wreszcie trzecim filarem jest integracja z zachodnioeuropejskimi i euroatlantyckimi strukturami bezpieczeństwa — NATO, Unią Zachodnioeuropejską, Unią Europejską.

Integracja z Sojuszem Północnoatlantyckim zasadniczym elementem polskiej polityki bezpieczeństwa

Wśród polskiej elity politycznej oraz przeważającej części społeczeństwa bardzo szybko zaczęło kształtować się przekonanie, że w tak ujętej strategicznej triadzie, integracja z NATO jest sprawą fundamentalną, związaną bezpośrednio z realizacją żywotnych interesów bezpieczeństwa państwa.

Członkostwo w Sojuszu Północnoatlantyckim zostało uznane oficjalnie za priorytetowy cel polskiej polityki bezpieczeństwa w roku 1992, w przyjętej wówczas strategii bezpieczeństwa narodowego. Znalazła się w niej deklaracja, że "strategicznym celem Polski w latach dziewięćdziesiątych jest członkostwo w NATO". Nie czekając na oficjalną decyzję w sprawie rozszerzenia, Polska rozpoczęła kompleksowy program reform politycznych, wojskowych i gospodarczych, obliczony na stopniowe osiąganie standardów atlantyckich.

Współpraca obronna z członkami NATO jako integralna część strategii integracji z Sojuszem

Wychodząc z założenia, że podjęcie decyzji o rozszerzeniu NATO jest jedynie kwestią czasu, Polska na początku lat dziewięćdziesiątych przystąpiła do rozwijania współpracy z poszczególnymi członkami Sojuszu. Z większością członków Paktu podpisaliśmy umowy o współpracy obronnej, a z niektórymi z nich dodatkowe porozumienia o współpracy w poszczególnych dziedzinach wojskowości. Współpraca ze Stanami Zjednoczonymi oraz europejskimi sojusznikami, w tym przede wszystkim z Wielką Brytanią, Niemcami i Francją wyprzedziła zdecydowanie kontakty z Sojuszem jako całością, ułatwiając, na tyle na ile było to możliwe, przyszły proces integracji.

PdP jako podstawowy instrument zbliżający nas do Sojuszu

Zapowiedż otwarcia Paktu na nowych członków oraz uruchomienie Partnerstwa dla Pokoju na szczycie Sojuszu Północnoatlantyckiego w Brukseli, w styczniu 1994 r., stanowiło jakościowo nowy kontekst dla naszej polityki wobec NATO. Od samego początku Polska dostrzegała znaczenie Partnerstwa dla Pokoju i stała się jego aktywnym uczestnikiem. Z jednej strony, uznała Partnerstwo za program umożliwiający jej wnoszenie wkładu do ogólnoeuropejskiego celu partnerstwa — przezwyciężenia podziałów na kontynencie oraz stworzenia kooperacyjnego systemu bezpieczeństwa opartego na dialogu i współpracy. Z drugiej strony, Polska postrzegała PdP jako mechanizm ułatwiający jej przyszłe członkostwo w NATO. Dlatego właśnie Polska starała się wykorzystać wszystkie służące temu celowi instrumenty PdP — dialog polityczny z Sojuszem, indywidualne Programy Partnerstwa, a także Proces Planowania i Oceny.

Polska wizja procesu rozszerzenia

W latach dziewięćdziesiątych Sojusz oraz pozostałe organizacje europejskie podjęły cały szereg inicjatyw obliczonych na stabilizację kontynentu. Sprawiło to, że nasz postulat członkostwa w NATO stał się elementem szerszej wizji europejskiej struktury bezpieczeństwa opartej na następujących założeniach:

Jednocześnie Polska sprecyzowała szczegóły swego wojskowego uczestnictwa w Sojuszu. Wyszliśmy z założenia, że rozszerzenie nie może wpłynąć negatywnie na wewnętrzną spoistość NATO, a Polska musi wypełniać w sposób optymalny spoczywające na niej obowiązki związane z sojuszniczym systemem kolektywnej obrony oraz wzrastającą odpowiedzialnością Sojuszu za terytorium pozatraktatowe. Dlatego właśnie Polska zadeklarowała:

wolę przyjęcia Koncepcji Strategicznej Sojuszu oraz wszystkich innych dokumentów określających jego strategię;

Polska polityka bezpieczeństwa po wejściu do Sojuszu

Decyzje szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego w Madrycie otwierają przed Polską drogę do realizacji strategicznego celu jej polityki bezpieczeństwa. Bezwzględnym priorytetem jest dla Polski w chwili obecnej dotrzymanie kalendarza rozszerzenia i wejście do Sojuszu wiosną 1999 r. Jednocześnie jednak Polska ma świadomość, że z chwilą osiągnięcia przez nią członkostwa w NATO przed polską polityką bezpieczeństwa staną nowe wyzwania. Na Polsce, najbardziej wysuniętym na wschód europejskim sojuszniku, spoczywać będzie szczególna odpowiedzialność za stabilność Europy Środkowej i Wschodniej, a tym samym bezpieczeństwo całej przestrzeni euroatlantyckiej. To od niej, w znacznej mierze, zależał będzie niekonfrontacyjny charakter procesu rozszerzenia oraz jego dalszy przebieg. Dlatego właśnie, jako członek Sojuszu Polska zamierza aktywnie współkształtować wszystkie przedsięwzięcia służące intensyfikacji stosunków Sojuszu z pozostałymi państwami kontynentu:


HOMEStrona główna - CER Home Page NEXTNastępna strona - Next page

INTERNET CONSULTANT