Mapa (klikalna)

NATO w polityce bezpieczeństwa Polski

Rozdział V
Kluczowe dziedziny w procesie polityczno-wojskowej integracji z NATO

Uczestnictwo Polski w wielonarodowych strukturach NATO

Polska w pełni popiera zasadę wielonarodowości w ramach NATO, która w istotny sposób przyczyniała się i przyczynia do umocnienia spoistości i skuteczności Sojuszu. Integracja RP z NATO w naturalny sposób prowadzić będzie do zaangażowania w wielonarodowe polityczne i wojskowe struktury Sojuszu.

Polska gotowa jest do utworzenia narodowych reprezentacji wojskowych (National Military Representations) w SHAPE i SACLANT oraz do zapewnienia odpowiedniej liczby kandydatów do pracy w Sztabie Międzynarodowym oraz Międzynarodowym Sztabie Wojskowym. Przygotowując się do realizacji tego zadania Polska starała się jak najlepiej wykorzystać współpracę w ramach Partnerstwa dla Pokoju, w tym obecność swoich przedstawicieli w Biurze Łącznikowym przy Kwaterze Głównej oraz w Komórce Koordynacji Partnerstwa w Mons. Polska zamierza też w pełni zaangażować się w prace poszczególnych agencji NATO.

Włączając siły narodowe do struktury sił NATO Polska dążyć będzie do uzyskania adekwatnej reprezentacji w sojuszniczym systemie dowodzenia. Równocześnie istotnym wsparciem dla zasady wielonarodowości w ramach Sojuszu będzie przygotowywany obecnie wspólny Korpus polsko-niemiecko-duński, którego dowództwo według planów ma znajdować się na terytorium Polski.

Istotnym czynnikiem ułatwiającym Polsce uczestnictwo w wielonarodowych strukturach NATO są przyjęte w ostatnich latach regulacje prawne umożliwiające elastyczne zaangażowanie się we wspieranie wielonarodowości w ramach Sojuszu, w tym przyjmowanie wojsk sojuszniczych na terytorium RP i udział wojsk polskich w operacjach poza granicami kraju.

Planowanie obronne

Kolektywne planowanie obronne odgrywa zasadniczą rolę w zapewnieniu NATO pełnej możliwości wypełniania jego podstawowej funkcji, zarówno w zakresie zobowiązań wynikających z artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego, jak i w zakresie nowych zadań i misji Sojuszu.

Efektywne włączenie w sojuszniczy system planowania obronnego, w tym zwłaszcza w planowanie sił, jest w związku z tym dla Polski jednym z zasadniczych zadań w procesie integracji ze strukturami Sojuszu Atlantyckiego. Bezpośrednio od momentu uzyskania członkostwa Polska zamierza w pełni uczestniczyć we wszystkich cyklach planistycznych.

Pierwszym etapem przygotowań włączenia się w system planowania obronnego NATO był aktywny udział w Procesie Planowania i Oceny (PARP) w ramach Partnerstwa dla Pokoju. Uczestnicząc w PARP Polska brała udział we wspólnym z NATO planowaniu sił i środków, które mogą zostać użyte w ćwiczeniach i ewentualnych operacjach pokojowych prowadzonych zgodnie z zasadami programu Partnerstwa dla Pokoju. Nabyte w ten sposób doświadczenia w znacznej mierze ułatwiły obecne przygotowania do włączenia się w pełen zakres prac Sojuszu w ramach planowania obronnego.

Obecnie, po uruchomieniu na mocy decyzji szczytu w Madrycie procesu akcesji do NATO, rozpoczął się proces faktycznego włączenia Polski do sojuszniczego kolektywnego planowania obronnego.

Realizując uzgodnienia z Sojuszem, w końcu września 1997 roku Polska przekazała do Kwatery Głównej w Brukseli odpowiedż na Kwestionariusz Planowania Obronnego (DPQ). Jest to zasadniczy dokument sprawozdawczo-planistyczny, który przygotowują państwa członkowskie Sojuszu. Zawiera on wszechstronny opis stanu polskich sił zbrojnych oraz programu ich rozwoju, wraz z planami finansowymi, w ciągu następnych pięciu lat. W DPQ strona polska przedstawiła ponadto możliwości wydzielenia sił na potrzeby Sojuszu, deklarując gotowość oddania do dyspozycji NATO całości swoich sił operacyjnych. Około jednej trzeciej sił operacyjnych zostanie bezpośrednio włączonych (jako assigned) w strukturę dowodzenia Sojuszu i osiągnie do 2002 roku pełną interoperacyjność; pozostałe siły zostały natomiast zadeklarowane jako jednostki do ewentualnego wykorzystania przez Sojusz (czyli jako NATO earmarked forces).

Na podstawie raportu DPQ Polska i NATO prowadzą obecnie intensywne konsultacje, które prowadzić mają do wspólnego uzgodnienia celów polskich sił zbrojnych w ramach NATO (Target Force Goals), to znaczy uzgodnienia wymagań które muszą spełniać poszczególne polskie formacje, aby mogły skutecznie współdziałać z siłami NATO w ramach kolektywnej obronny obszaru Traktatu Północnoatlantyckiego i nowych misji (pozatraktatowych).

Uzgodnienie polskich Target Force Goals nastąpić ma wiosną 1998 roku i w praktyce oznaczać będzie wprowadzenie RP do zasadniczego obszaru sojuszniczego systemu kolektywnego planowania obronnego, zwłaszcza że równolegle Polska spodziewa się uzyskać dostęp do wszystkich ważniejszych przedsięwzięć planistycznych realizowanych w ramach NATO.

Interoperacyjność

Kluczowym zadaniem polskich sił zbrojnych w aspekcie integracji z NATO jest uzyskanie pełnej zdolności do współdziałania (interoperacyjności) z siłami zbrojnymi państw członkowskich Sojuszu. Kwestia ta od samego początku stanowiła centralny element współpracy wojskowej z NATO.

W wysiłkach nad podniesieniem poziomu interoperacyjności szczególnie istotną rolę odgrywał udział w Procesie Planowania i Oceny PdP. Obecnie Polska bierze udział już w drugim cyklu planowania w ramach PARP. W trakcie pierwszego, w latach 1995–1996 uzgodniono z Sojuszem 17 celów interoperacyjności, które są realizowane w pierwszym rzędzie w jednostkach wydzielonych do współpracy w ramach Partnerstwa i ewentualnego udziału w prowadzonych przez NATO operacjach pokojowych. W drugim cyklu PARP obejmującym lata 1997–1999 Polska realizuje wspólnie z Sojuszem już 41 celów interoperacyjności, które wdrażane są w pierwszej kolejności w jednostkach wydzielonych do współpracy partnerskiej. Cele interoperacyjności obejmują przede wszystkim takie dziedziny jak:

Dotychczas osiągnięto istotny postęp w kilku obszarach:

Na podstawie doświadczeń z udziału w PARP Ministerstwo Obrony opracowało program uzyskania interoperacyjności przez całość sił zbrojnych RP.

Standaryzacja

Interoperacyjność jest jednym z zasadniczych poziomów standaryzacji, która odgrywa ważną rolę w zapewnieniu efektywnej współpracy sił zbrojnych w ramach Sojuszu, a w konsekwencji skutecznej kolektywnej obrony przy możliwie minimalnych kosztach.

Polska w pełni akceptuje politykę standaryzacji NATO i zamierza po uzyskaniu członkostwa aktywnie włączyć się prace nad jej rozwojem. Od 1996 tworzony jest spójny system wojskowych służb standaryzacyjnych, który ma umożliwić realizację tego celu. Jego zasadniczym bieżącym zadaniem jest zbieranie, dystrybuowanie oraz wdrażanie standardów NATO w polskich siłach zbrojnych oraz przemyśle zbrojeniowym. W skład służb standaryzacyjnych wchodzą obecnie: Biuro Standaryzacji Wojskowej, Biuro Kodyfikacji Wojskowej oraz Komisja Standaryzacji Wojskowej i Komisja Standaryzacji Uzbrojenia i Sprzętu Wojskowego.

Od momentu, gdy NATO zdecydowało się rozpocząć udostępnianie STANAGów i Publikacji Sojuszniczych (Allied Publications) trwa intensywny proces ich wprowadzania w ramach polskiego systemu obronnego. Z około 1200 tego typu dokumentów funkcjonujących w ramach Sojuszu na różnym stadium wdrażania w siłach zbrojnych jest obecnie około 700 STANAGów i 135 AP’sów.

Adaptacja infrastruktury obronnej

W aktualnej sytuacji strategicznej, gdy nie jest konieczne wysunięte stacjonowanie poważnych ilości sił zbrojnych, NATO, poza zapewnieniem niezbędnej integracji i interoperacyjności swoich sił zbrojnych, przygotowane jest do realizacji zadań w ramach kolektywnej obrony oraz nowych misji przede wszystkim w oparciu o ewentualne wzmocnienie danego terytorium. Polska podzielając to podejście szczególną wagę przykłada w procesie integracji z Sojuszem do niezbędnej adaptacji infrastruktury wojskowej oraz rozbudowy tzw. zdolności państwa goszczącego (Host Nation Support Capabilities). Jest to niezbędnym warunkiem dla sprawnego przyjęcia i wsparcia sojuszniczych sił wzmocnienia na terytorium RP, o ile kiedykolwiek zaszłaby konieczność ich użycia.

Polska dysponuje najbardziej rozwiniętą infrastrukturą wojskową wśród państw Europy Środkowej. Znaczna część jej zasobów może być oddana do dyspozycji Sojuszu. Już obecnie zresztą jednostki armii państw NATO odbywają ćwiczenia w polskich ośrodkach poligonowych. Elementy infrastruktury dobrze służyły również przedsięwzięciom realizowanym w ramach PdP oraz "w duchu Partnerstwa".

Do wiosny 1999 roku, a więc do momentu uzyskania członkostwa w Sojuszu, Polska zamierza w pełni przygotować według standardów NATO dwa lotniska, dwa porty morskie oraz dwie bazy magazynowe. W kolejnych latach planuje się przygotowanie do współpracy z NATO dalszych instalacji.

Polska dąży też do jak najszybszego zaangażowania się w prace w ramach natowskiego Programu Inwestycji na rzecz Bezpieczeństwa (SIP — Security Investment Program).

Uzbrojenie i wyposażenie

Rozwój gospodarczy Polski, związany z reformami rynkowymi i przyjęcie do NATO stymulują tempo modernizacji technicznej sił zbrojnych.

W pierwszym rzędzie dokonana będzie modernizacja techniczna systemów dowodzenia, łączności i rozpoznania.

W latach 1998–2002 priorytetami modernizacji będą zwiększenie możliwości rozpoznania elektronicznego, radiowego i optoelektronicznego poprzez wprowadzenie nowoczesnego sprzętu do rozpoznawania i identyfikacji obiektów naziemnych, powietrznych i nawodnych. Przedsięwzięcia modernizacyjne będą się skupiały na systemach C3, rozpoznania, EWR, OP, IFF, oraz artylerii.

Pozwoli to na integrację narodowego systemu rozpoznania i walki elektronicznej, dostosowanie go do współpracy z systemami państw NATO oraz na włączenie się do europejskiego, zintegrowanego, cywilno-wojskowego systemu zarządzania przestrzenią powietrzną.

W zakresie łączności i dowodzenia planuje się wymianę urządzeń wykonanych w technice analogowej na urządzenia cyfrowe, kompatybilne z systemami państw NATO, podjęcie prac nad tworzeniem struktury teleinformatycznej dla stacjonarnych stanowisk dowodzenia, osiągnięcie interoperacyjności wybranych lotnisk, wprowadzenie zintegrowanego, cywilno-wojskowego systemu zarządzania przestrzenią powietrzną. Pozwoli to na sprzęgnięcie systemu dowodzenia obroną powietrzną kraju z systemem OP NATO, zautomatyzowanie systemu WLOP, wdrożenie elementów zautomatyzowanego systemu dowodzenia w MW, a także na unowocześnienie systemu łączności sił zbrojnych.

W ramach modernizacji technicznej sił zbrojnych przewiduje się zakupy nowoczesnych systemów rozpoznania radioelektronicznego, w tym samolotów rozpoznania morskiego, stacji radiolokacyjnych i śmigłowców rozpoznania radioelektronicznego.

Jako oddzielny, strategiczny program rządowy, finansowany bezpośrednio z budżetu państwa (poza budżetem obrony), realizowane będzie wyposażenie lotnictwa w nowoczesne samoloty wielozadaniowe. Planuje się zakup ponad 100 samolotów bojowych i szkolno-bojowych oraz stworzenie naziemnego systemu użytkowania samolotów.

Program modernizacji sił zbrojnych przewiduje też zwiększenie możliwości zwalczania opancerzonych środków bojowych, zwiększenie możliwości transportowych wojsk oraz możliwości ratownictwa morskiego. Jednostki przekazywane do działań w ramach NATO będą wyposażane w śmigłowce uderzeniowe i wielozadaniowe.

Kształcenie i szkolenie kadr

Przygotowanie odpowiedniej liczby kadr wojskowych jest koniecznym warunkiem sprawnej integracji Polski z militarnymi strukturami Sojuszu Atlantyckiego. Jest to zarazem podstawowy czynnik warunkujący uzyskanie przez polskie siły zbrojne interoperacyjności z siłami państw członkowskich NATO.

Od początku lat dziewięćdziesiątych Ministerstwo Obrony rozwija kompleksowy program kształcenia oficerów dla potrzeb współpracy, a następnie integracji z Sojuszem; zarówno wykorzystując i poszerzając możliwości własne, jak i stopniowo poszerzającą się ofertę szkoleniową partnerów z NATO (rys. 5).

studia uniwersyteckie studia dow. szt. studia podyplomowe kursy doskonalące kursy językowe inne RAZEM
Dania 2 2 4
Francja 16 10 43 18 46 133
Hiszpania 90 90
Kanada 1 36 141 2 180
Luksemburg 15 15
NATO 15 1 16
Norwegia 3 3
PdP 118 6 36 160
RFN 13 24 67 60 28 192
USA 8 14 71 160 61 1 315
W. Brytania 16 47 53 116
Włochy 16 6 22
Razem 21 32 132 583 356 120 1242

Od 1991 roku oficerowie WP są systematycznie kierowani na różnego typu studia w akademiach i ośrodkach szkoleniowych państw Sojuszu. Podstawową zasadą jest skorelowanie tego procesu z kształceniem oficerów w kraju, które — dzięki przeprowadzonej reformie systemu edukacji wojskowej — jest obecnie znacznie bardziej efektywne.

Na studia w państwach NATO kierowani są w pierwszej kolejności oficerowie tych formacji i struktur, którzy obecnie lub w najbliższej przyszłości przewidziani są do podjęcia współpracy ze strukturami Sojuszu i armiami państw członkowskich. Priorytetami w dziedzinie kształcenia zagranicznego są w związku z tym:

W sumie, w latach 1991–1997 różnego typu studia i kursy w państwach NATO ukończyło około 1250 oficerów Wojska Polskiego.

Poza szkoleniem profesjonalnym podstawowym zadaniem stojącym w obliczu integracji z NATO przed polskimi siłami zbrojnymi jest odpowiednie przygotowanie kadry oficerskiej pod względem językowym. Budowany w Polsce od 1991 roku system kształcenia w ramach resortu obrony umożliwia obecnie kształcenie językowe około 1100 oficerów rocznie (w tym około 800 uczestniczyć może w różnego typu kursach języka angielskiego). System ten uzupełniają możliwości kształcenia językowego oficerów za granicą (głównie w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii oraz Francji).

Według danych szacunkowych aktualnie ponad 4000 oficerów WP zna na różnym poziomie język angielski, w tym około 2000 w stopniu zaawansowanym lub średnim. Językiem francuskim włada około 260 oficerów, w tym około 130 biegle.

Planowana intensyfikacja kształcenia powinna umożliwić do końca 1999 roku odbycie różnego typu kursów języka angielskiego dodatkowo około 3000 tysiącom oficerów. Od początku 1998 roku Polska zamierza również wprowadzić natowski system oceny znajomości języków (STANAG 6001).


HOMEStrona główna - CER Home Page NEXTNastępna strona - Next page

INTERNET CONSULTANT