Mapa (klikalna)

Współczesne problemy bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego

płk dr hab. Jacek Pawłowski
Akademia Obrony Narodowej

Stanisław Koziej, "Współczesne problemy bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego", Wydawnictwo PWSBiA, Warszawa 2003, s. 274.

W połowie 2003 roku nakładem Wydawnictwa Biura Badań Strategicznych Prywatnej Wyższej Szkoły Businessu i Administracji w Warszawie wydana została książka Stanisława Kozieja pt.: "Współczesne problemy bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego".
Autor podjął się opracowania, a ściślej dokonania analizy strategicznych problemów bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego. Analiza ma na celu naświetlenie istoty i charakteru współczesnych wyzwań i zagrożeń oraz podstawowych zasad skutecznego funkcjonowania struktur międzynarodowych i narodowych w nadzwyczajnych sytuacjach kryzysowych. Należy zauważyć i podkreślić za Autorem, że znaczenie znajomości i rozumienia problematyki bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego, w tym kryzysów i konfliktów - ich źródeł, istoty i charakteru, sposobów skutecznego funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych i rozwiązywania konfliktów - przez szerokie elity współczesnych społeczeństw wyraźnie rośnie. W istocie współczesna wiedza o bezpieczeństwie nie jest wyłącznie specjalistyczną wiedzą polityczną i wojskową. Ponadto skuteczne radzenie sobie na co dzień w administracji, dyplomacji i biznesie oznacza konieczność uwzględniania nadzwyczajnych wyzwań i zagrożeń o różnorodnym charakterze.
Przedstawienia w sposób niezwykle komunikatywny podstawowej wiedzy i rozumienia źródeł oraz istoty współczesnych wyzwań i zagrożeń charakteru kryzysów, konfliktów i wojen, a także elementarnych zasad organizowania stosownego i efektywnego reagowania na sytuacje nadzwyczajne podjął się wysokiej klasy specjalista w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego prof. dr hab. Stanisław Koziej - generał w stanie spoczynku.
Prof. Stanisław Koziej jest naukowcem o bogatym dorobku teoretycznym i dydaktycznym, a także, z racji piastowania wielu funkcji i stanowisk doświadczeniu organizacyjnym. Wieloletni nauczyciel akademicki, organizator i koordynator badań i studiów strategicznych w Ministerstwie Obrony Narodowej w latach dziewięćdziesiątych. Ponadto jest znanym publicystą i komentatorem wydarzeń z dziedziny bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego oraz strategii wojskowej. Podkreślić należy olbrzymi dorobek Autora w postaci ponad 500 publikacji krajowych i zagranicznych, w tym kilkunastu książek i podręczników z dziedziny bezpieczeństwa, obronności i sztuki wojennej.
Najnowsza książka ma charakter analityczny, ale jest zarazem syntezą dorobku naukowo-dydaktycznego w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Należy podkreślić, iż Autor, będąc aktywnym nauczycielem akademickim, prowadzi wykłady, seminaria i ćwiczenia właśnie z omawianej problematyki. Jest to więc jakby seria wykładów odpowiednio przygotowana, udokumentowana naukowo dla wydawnictwa związanego z uczelnią, w której Autor aktualnie wykłada i jest dziekanem wydziału.
Omówieniu istoty i historycznej ewolucji podstawowych kategorii pojęciowych z dziedziny bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego poświęcony został pierwszy rozdział. Ma on charakter syntetyczny i, jak podkreśla Autor, zastosował w nim podejście pragmatyczne, aby uniknąć nadmiernego przeteoretyzowania problemu. Do głównych kategorii pojęciowych zostały zaliczone: interesy i cele w dziedzinie bezpieczeństwa; szanse, wyzwania i zagrożenia, w tym kryzysy i konflikty; koncepcje strategiczne i operacyjne; systemy bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego.
Ponadto w tej części czytelnik znajdzie zarys genezy i ewolucję głównych uwarunkowań bezpieczeństwa, do których przedstawienia Autor wykorzystał koncepcję A. Tofflera tzw. fal (rewolucji) cywilizacyjnych w rozwoju ludzkości, a mianowicie: agrarną, industrialną i informacyjną. Zwraca też uwagę i omawia szereg nowych zjawisk, jakie nasiliły się ze szczególną mocą na progu XXI wieku. Zalicza do nich takie zwłaszcza procesy jak: globalizację, rozpad świata dwubiegunowego oraz gwałtowną erupcję terroryzmu międzynarodowego. Rozdział pierwszy zamykają treści poświęcone właściwościom koncepcji i systemów bezpieczeństwa początku XXI wieku, do których zostały zaliczone: działania prewencyjno-stabilizacyjne, reagowanie kryzysowe, działania obronne (wojenne).
Rozdział drugi poświęcony jest problematyce bezpieczeństwa międzynarodowego. Autor rozpatruje dwa jego poziomy: globalny i regionalny na przykładzie bezpieczeństwa euroatlantyckiego. Na poziomie globalnym analizowane są podstawowe problemy roli Organizacji Narodów Zjednoczonych. Z kolei najwięcej miejsca poświęca się strategii jedynego obecnie w pełnym wymiarze mocarstwa globalnego, jakim są Stany Zjednoczone. Zwraca się uwagę na przyjęte w ostatnim czasie w USA nowe dokumenty strategiczne eksponujące problem walki z terroryzmem, zwalczania broni masowego rażenia, kwestie obrony przeciwrakietowej oraz bezpieczeństwa krajowego. Ważne miejsce w tej części książki zajmują problemy globalnych aspektów strategii Rosji, w tym zwłaszcza ewolucyjne podejście Rosji do relacji z USA i NATO. Sygnalizowany jest także światowy kontekst strategii Chin. Sporo miejsca Autor poświęca ewolucji i obecnym problemom funkcjonowania takich organizacji jak NATO i OBWE, a także aktywności w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej.
W trzecim rozdziale Autor analizuje bezpieczeństwo narodowe Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawia jego ewolucję w latach dziewięćdziesiątych, którą określa jako przejście z Układu Warszawskiego do NATO. Początek tego przejścia to wybory w 1989 roku, które przyniosły Polsce pełną polityczną niezależność i stworzyły możliwość rozpoczęcia decydowania o swoich losach. Od tego momentu rozpoczęły się intensywne prace nad narodową koncepcją strategiczną. Początkowo koncepcja dotyczyła jeszcze istniejącego Układu Warszawskiego (1990 r.), potem już jako państwa w pełni samodzielnego pod względem obronnym (1992). Lata 1992-1999 to okres samodzielności strategicznej. Natomiast, co szczególnie mocno podkreśla Autor, prace nad koncepcją strategiczną w warunkach członkostwa w Sojuszu rozpoczęte zostały w praktyce w 1997 roku z chwilą uruchomienia procesu decyzyjnego. Prowadzone one były równolegle z udziałem w pracach nad naszą koncepcją strategiczną NATO. Z kolei Autor szczegółowo charakteryzuje strategie bezpieczeństwa i obronności Polski w warunkach członkostwa w NATO.
Ważne miejsce w problematyce bezpieczeństwa narodowego znajduje analiza kierowania i administrowania bezpieczeństwem, zwłaszcza w kontekście treści ustaw o stanach nadzwyczajnych, którym Autor nadaje szczególną rangę. Jednocześnie podkreśla potrzebę ustanowienia zintegrowanego i klarownego systemu kierowania i administrowania bezpieczeństwem narodowym, ponieważ szansa na pomyślne podjęcie tych wyzwań zależy w decydującym stopniu od jakości kadr kierowniczych i administracyjnych, od ich należytego przygotowania merytorycznego i organizacyjnego.
Ważne miejsce w książce zajmują aneksy, do których odwołuje się Autor w treści. Jest ich dziesięć i zajmują prawie połowę jej objętości. Znajdujemy wśród nich prawdziwe rodzynki, które już dzisiaj są dokumentami archiwalnymi, niemniej bardzo ważnymi dla uzasadnienia twierdzeń i podejmowanych kwestii przez Autora. Należą do nich: Statut Zjednoczonych Sił Zbrojnych państw-stron Układu Warszawskiego i organów kierowania nimi (na czas wojny) oraz Doktryna wojenna państw-stron Układu Warszawskiego (1987 r.). Ponadto wśród aneksów można znaleźć: Strategię bezpieczeństwa narodowego USA, Koncepcję bezpieczeństwa narodowego Rosji oraz koncepcję strategiczną NATO. W końcu mamy tam też przegląd doktryn i strategii polskich, poczynając od 1990 roku do 2000.
Książka Stanisława Kozieja "Współczesne problemy bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego" będzie nie tylko doskonałą lekturą dla osób zajmujących się profesjonalnie problematyką bezpieczeństwa, ale przede wszystkim przydatnym podręcznikiem dla studentów. Nie można bowiem zrozumieć problemów bezpieczeństwa i obronności bez sięgnięcia do podstaw, czyli idei i historii. Nie można też kwestii bezpieczeństwa narodowego rozpatrywać w oderwaniu od bezpieczeństwa międzynarodowego i na odwrót. Sądzę, że książkę można polecić również szerokim rzeszom czytelników, w tym także nauczycielom akademickim i studentom uczelni cywilnych i wojskowych.

HOMEStrona główna - CER Home Page NEXTNastępna strona - Next page


INTERNET CONSULTANT